root, sistem yöneticisi

YTCC'de iki tür hesap vardır. root hesabı sunucunun sistem yöneticisi ve bütün projelerinin tasarımcısıdır. Proje kullanıcıları her projede ayrı tanımlanır ve projeyi çalışma ekranında işletir.

Hesap	Neler yapabilir
root	Her projede her şeyi: proje oluşturma, içe aktarma, kopyalama, yeniden adlandırma, yedekleme ve silme, koleksiyonları yönetme, ekran editöründe ve konfigürasyon editöründe çalışma, projenin kullanıcılarını, profillerini ve politikalarını yönetme, proje evresini değiştirme, projeleri başlatma ve durdurma, çalışma ekranındaki bütün işlemler. Bütün sunucuya ait işlemler de onundur: portlar ve sabit YTCC süreçleri, paylaşılan görseller, çevrimdışı harita paketleri, paylaşılan elektrik sembol kitaplığı ve yapay zekâ erişimi için Server keys.
Proje kullanıcısı	Profillerinin izinleriyle çalışma ekranı; bir profilinde System stop (Türkçe arayüzde: Sistem durdurma) varsa projeyi başlatma, durdurma ve yeniden başlatma.

root hiçbir projenin kullanıcısı değildir. Hakları sunucu hesabından gelir; bu yüzden bir profil bu hakları veremez, bir proje de geri alamaz. Kullanıcı girişi kapalı bir projede root dahil kimse oturum açmaz ve o projede herkes bütün izinlere sahiptir; bkz. Yetki modeli.

Şu izinler, proje kullanıcılarının profilinde ne yazarsa yazsın, yalnız root'undur: Editor access (Editör erişimi), Configuration editing (Konfigürasyon düzenleme), User management (Kullanıcı yönetimi), Project phase (Proje evresi), AI access (MCP) (Yapay zekâ erişimi (MCP)) ve DNP3 administration (DNP3 yönetimi). Konfigürasyon editörü proje kullanıcısına açılmaz; giriş panelini gösterir, root oradan oturum açabilir.

root hesabı iki yoldan gelir:

• Yeni sunucuda ilk açılış kurulumu oluşturur. Orada oluşturduğunuz hesap, hangi kullanıcı adını verirseniz verin, root hesabıdır.
• Önceki bir sürümden yükseltilen sunucuda YTCC hesabı root kullanıcı adı ve root şifresiyle oluşturur; bkz. Yükseltilmiş sunucular.

Başlamadan önce

• root hesabının kullanıcı adını ve şifresini bilmelisiniz.

Adımlar

1. root olarak oturum açın

Ana sayfanın sağ üstündeki oturum düğmesine (Not signed in, Giriş yapılmadı), sonra Login'e (Giriş) tıklayın. Login Required (Giriş Gerekli) penceresi Username (Kullanıcı Adı) alanında root yazılı açılır. root hesabınızın kullanıcı adı başkaysa değiştirin, Password'ü (Şifre) girin ve Sign In'e (Giriş Yap) tıklayın. Seçilecek proje yoktur: giriş sunucu hesabına yapılır.

root oturum açana kadar ana sayfa yalnız proje kullanıcısının yapabildiklerini gösterir: çalışma ekranı ve projeyi başlatma, durdurma, yeniden başlatma. New Project (Yeni Proje), Collection (Koleksiyon), Import (İçe aktar), Back up (Yedek al), Open editor (Editörü aç), Drawing editor (Çizim editörü), Configuration (Konfigürasyon) ve proje menüsünün tasarım komutları girişten sonra görünür.

Ekran editörünün, konfigürasyon editörünün ve çalışma ekranının giriş pencereleri de root kullanıcı adını ve şifresini kabul eder. Oturum yokken bir projeyi başlatır ya da durdurursanız projenin giriş penceresinde Sign in as root (system administrator) (root (sistem yöneticisi) olarak giriş) bağlantısı bulunur.

2. Oturumu kontrol edin

Oturum düğmesine yeniden tıklayın. Menü kullanıcı adını, Server account (Sunucu hesabı) ve Server administrator (Sunucu yöneticisi) yazılarını ve Change password (Şifre değiştir), Switch user (Kullanıcı değiştir), Exit (Çıkış) öğelerini gösterir.

root'un şifresi hâlâ varsayılan root ise ya da sunucu kuralına uymuyorsa pencerenin sol altında sarı bir şerit Default root password (root / root) is in use (Varsayılan root şifresi (root / root) kullanılıyor) ya da The root password does not meet the security rule (root şifresi güvenlik kuralına uymuyor) yazar. Şerit kapatılamaz. root oturum açıkken ana sayfada ve çalışma ekranında görünür; ekran editörü ve konfigürasyon editörü göstermez. Ana sayfada Change password bağlantısı vardır. root olarak oturum açmamış bir ziyaretçi şeridi görmez.

Bu tarayıcı için bir kez giriş yeter:

• Ana sayfadan açtığınız editörler ve açık duran YTCC sekmeleri root oturumunu devralır, yeniden sormaz. Başka sekmelerde açık duran giriş pencereleri kendiliğinden kapanır.
• Proje kullanıcısının oturum açtığı sekme o kullanıcıda kalır; böylece komutları kendi adına yazılır. Otomatik giriş yapmış bir sekme de başka sekmelerden root'u devralmaz.
• Sayfayı yenilemek oturumu korur. Kapatılıp sonradan yeniden açılan sekme yeniden sorar.
• Başka bir tarayıcı ya da başka bir bilgisayar kendi girişini ister.
• root'un geçerli olduğu bir sekmede Exit ya da Switch user, root oturumunu tarayıcının bütün sekmelerinde kapatır. 30 dakika işlem yapılmazsa o sekmenin oturumu biter (bkz. Oturumlar).

3. Projeyi proje kullanıcılarına işletin

Proje kullanıcıları çalışma ekranında kendi hesaplarıyla oturum açar; bkz. Çalışma ekranını açma ve oturum açma. Komutlar, onaylar ve alarm onayları onların adıyla kaydedilir. root'un bir projede yaptıkları root kullanıcı adıyla kaydedilir.

Ana sayfadan projeyi başlatmak, durdurmak ve yeniden başlatmak için projede System stop izni ya da root gerekir. Her başlatma ve durdurma projenin olay listesine kullanıcı ve bilgisayarla birlikte Project start (Proje başlatma) ya da Project stop (Proje durdurma) olarak yazılır. İzni olmayan kullanıcı projeyi başlatıp durduramaz.

Dört göz onayında onaylayan ikinci kullanıcı her zaman Approve commands (four eyes) (Komut onaylama (dört göz)) izni olan bir proje kullanıcısıdır; root komut isteyebilir ama onaylayamaz.

Sonuç

Bu tarayıcıda root olarak oturum açtınız; bütün projeleri tasarlayabilir, yönetebilir ve işletebilirsiniz. Proje kullanıcıları yalnız çalışma ekranında çalışır.

root şifresini değiştirme

Şifre ana sayfadan değiştirilir:

1. Oturum düğmesine ve Change password'e tıklayın. Change root password (root şifresini değiştir) penceresi açılır.
2. Current password (Mevcut şifre), New password (Yeni şifre) ve New password (repeat) (Yeni şifre (tekrar)) alanlarını doldurun.
3. Strong password required (Güçlü şifre zorunlu) seçili kalsın. Yeni şifre o zaman en az 12 karakter, bir büyük harf, bir küçük harf ve bir rakam içermeli, kullanıcı adını içermemelidir. Kutuyu temizlerseniz her şifre kabul edilir; pencere Weak passwords are not recommended in the field (IEC 62443); this choice is recorded in the audit log. (Zayıf şifre sahada önerilmez (IEC 62443); bu seçim denetim kaydına yazılır.) uyarısını gösterir.
4. Change password'e tıklayın.

Şifre değişince başka tarayıcılardakiler dahil bütün root oturumları kapanır. Password changed; sign in with the new password. (Şifre değişti; yeni şifreyle giriş yapın.) penceresi açılır; yeniden oturum açın. Yanlış girilen mevcut şifre hatalı giriş sayılır ve hesabı kilitleyebilir.

Yükseltilmiş sunucular

Proje sunucusu yükseltmeden sonra açılırken sunucu hesabı bulamazsa ama bir projede kullanıcı girişi açıksa ya da sunucuda önceki sürümden kalma bir sunucu yöneticisi listesi varsa root hesabını root kullanıcı adı ve root şifresiyle oluşturur. Bundan sonra tasarımı ve yönetimi yalnız root yapar. Daha önce ekran tasarlayan ya da kullanıcı yöneten kullanıcılar projelerini yalnız işletebilir.

root kullanıcı adı ve root şifresiyle oturum açın ve şifreyi hemen değiştirin. Değiştirene kadar her root girişi sarı şeridi gösterir ve sunucu hesabının denetim kaydında işaretlenir. Sunucuyu tesis ağına bağlamadan önce değiştirin.

Hiçbir projede kullanıcı girişi açık olmayan sunucu ise yeni sunucu gibi ilk açılış kurulumunu gösterir.

root hesabını kurtarma

root şifresi unutulduysa ya da hesap kilitlendiyse sunucuda scada-manager server-user ile sıfırlayın. Komut YTCC çalışırken de dururken de çalışır:

.\scada-manager server-user reset
.\scada-manager server-user reset --user <ad>
.\scada-manager server-user list

reset yeni şifreyi ekranda göstermeden iki kez sorar. Hesabın kilidini de açar, hatalı deneme sayacını sıfırlar, hesabı etkinleştirir, açık oturumlarını kapatır ve sıfırlamayı sunucu hesabının denetim kaydına yazar. Yeni şifre yeniden başlatma olmadan hemen geçerli olur. Komut zayıf şifre için uyarır ama kabul eder; şifreyi sonra ana sayfadan değiştirin. root hesabınızın kullanıcı adı root değilse --user kullanın. list her sunucu hesabını durumuyla, kilitli olup olmadığıyla ve şifresinin ne zaman değiştiğiyle gösterir.

Komut kullanılamıyorsa: YTCC'yi durdurun, auth\_srv.json ve auth\_srv.sessions.json dosyalarını proje sunucusunun veri klasöründen başka bir yere taşıyın ve YTCC'yi yeniden başlatın. Bir projede kullanıcı girişi açıksa root hesabı root şifresiyle yeniden oluşturulur; hemen değiştirin. Hiçbir projede kullanıcı girişi açık değilse ilk açılış kurulumu yeniden açılır.

uyarı

auth klasöründeki dosyalar sunucunun ve bütün projelerin kullanıcı hesaplarını tutar. Bir dosyayı taşımadan önce kopyasını alın ve veri klasörünü sunucunun diğer kullanıcılarının erişimine karşı koruyun.

Bilmekte fayda var

• Art arda beş yanlış şifre root hesabını 15 dakika kilitler. Sunucu ayrıca aynı kullanıcı adı için 10 dakikada en çok 10 hatalı girişi kabul eder.
• Girişler, çıkışlar, şifre değişiklikleri ve ilk açılış kurulumu sunucu hesabının denetim kaydına yazılır. Varsayılan ya da zayıf şifreyle yapılan girişler orada işaretlenir.