TCP üzerinden IEC 60870-5-101

IEC 60870-5-101 sürücüsü YTCC'yi IEC 101 konuşan RTU'lara bir TCP bağlantısı üzerinden bağlar: bir terminal sunucusu, bir seri-Ethernet dönüştürücü ya da TCP portu olan bir RTU. Tüm sürücülerin ortak yanları için bkz. Sürücüler nasıl çalışır.

Protokol ve rol

Rol	Kontrol eden istasyon (master). RTU'lara YTCC bağlanır ve onları tarar.
Taşıma	TCP üzerinden IEC 101 çerçeveleri (FT 1.2), dengesiz iletim
Port	Varsayılan yok; terminal sunucusunun ya da RTU'nun portunu girin
Sürücü başına cihaz	Sınırsız RTU, host ve port başına bir RTU
Sürücü tipi	IEC 101 (iec101)

Cihaz parametreleri

Bunları Drivers → devices görünümünde cihaz üzerinde ayarlayın (bkz. Sürücü ve cihaz ekleme). Boş kutu, içinde gösterilen varsayılanı kullanır. Her parametrenin yanındaki yardım işareti kısa bir açıklama gösterir.

Bağlantı ve hat

Parametre	Varsayılan	Aralık	Anlamı
Transport (Taşıma)	— (zorunlu)	TCP	TCP kullanın.
Host	— (zorunlu)	IP adresi ya da host adı	Terminal sunucusunun ya da RTU'nun adresi.
Port	— (zorunlu)	1–65535	TCP portu.
Serial path, Baud rate, Parity, Data bits, Stop bits	—, 9600, Even, 8, 1	—	Seri aktarım içindir; TCP ile kullanılmaz.
Connect timeout (ms) (Bağlanma zaman aşımı)	5000	0 ve üstü	Sürücünün TCP bağlantısını açarken ne kadar beklediği.
Reconnect max (ms) (En uzun yeniden bağlanma)	5000	500–600000	İki bağlantı denemesi arasındaki en uzun bekleme; bkz. Yeniden bağlanma.
Link mode (Hat kipi)	Unbalanced	Unbalanced	Unbalanced (dengesiz) kullanın.
Link address (Hat adresi)	— (zorunlu)	Link addr size'a sığmalı	RTU'nun hat adresi.
Link addr size (Hat adresi boyutu)	— (zorunlu)	1 ya da 2 bayt	Hat adresinin boyutu.
Response timeout (ms) (Cevap zaman aşımı)	1000	50 ve üstü	Sürücünün RTU'nun her cevabını ne kadar beklediği.
Max retries (En çok yineleme)	3	0–10	Hat kopmuş sayılmadan önce bir çerçevenin kaç kez yeniden gönderileceği.
Poll interval (ms) (Tarama aralığı)	250	10 ve üstü	RTU'nun verisi yokken iki sınıf 2 taraması arasındaki bekleme.
Use link status request (Hat durumu isteği)	açık	açık / kapalı	Hattı sıfırlamadan önce hat durumunu sorar.
Dir bit, Link test interval (ms), Send single char ack	açık, 10000, kapalı	—	Dengeli (balanced) hat kipi içindir; Unbalanced ile kullanılmaz.

Uygulama katmanı

Parametre	Varsayılan	Aralık	Anlamı
COT size (İletim nedeni boyutu)	— (zorunlu)	1 ya da 2 bayt	İletim nedeninin boyutu.
CA size (Ortak adres boyutu)	— (zorunlu)	1 ya da 2 bayt	Ortak adresin boyutu.
IOA size (Bilgi nesnesi adresi boyutu)	— (zorunlu)	1, 2 ya da 3 bayt	Bilgi nesnesi adresinin boyutu.
Common address (Ortak adres)	hat adresi	CA size'a sığmalı	ASDU ortak adresi.
Originator address (Kaynak adresi)	0	0–255	Kaynak adresi; yalnız 2 baytlık iletim nedeniyle gönderilir.

Boyutların varsayılanı yoktur: RTU'nun birlikte çalışabilirlik listesinden alın.

Sorgulama, sayaçlar ve saat

Parametre	Varsayılan	Anlamı
GI on connect (Bağlanınca genel sorgu)	açık	Hat her açıldığında genel sorgulama gönderir. Açık bırakın.
GI QOI	20	Sorgulamanın niteleyicisi: 20 istasyon, 21–36 grup 1–16.
GI period (s) (Genel sorgu periyodu)	0	Genel sorgulamayı bu aralıkla tekrarlar; 0 kapalıdır.
GI timeout (s) (Genel sorgu zaman aşımı)	60	Sürücünün bir sorgulamanın (sayaç sorgulaması dahil) sonunu ne kadar beklediği.
Counter interrogation period (s) (Sayaç sorgulama periyodu)	0	Bu aralıkla sayaç sorgulaması gönderir; 0 kapalıdır.
Counter QCC	5	Sayaç sorgulamasının niteleyicisi.
Clock sync on connect (Bağlanınca saat eşitleme)	açık	Hat her açıldığında RTU saatini ayarlar.
Clock sync period (s) (Saat eşitleme periyodu)	3600	Saat eşitlemeyi bu aralıkla tekrarlar; 0 kapalıdır.
Clock sync mode (Saat eşitleme kipi)	Sequential	Sequential (sırayla), Once per host (host başına bir kez) ya da Parallel (paralel): aynı host arkasındaki RTU'ların nasıl eşitleneceği.
Time offset minutes (Saat farkı, dakika)	0	RTU saatinin UTC'den farkı. Türkiye yerel saatindeki bir RTU için 180 girin.

Komutlar ve diğer

Parametre	Varsayılan	Anlamı
Cmd timeout (ms) (Komut zaman aşımı)	10000	Sürücünün her komut adımının onayını ne kadar beklediği.
Cmd wait termination (Komut sonlandırmasını bekle)	kapalı	RTU'nun tüm sinyalleri için komutu ancak etkinleştirme sonlandırmasından sonra tamamlanmış sayar.
Set invalid on disconnect (Kopunca geçersiz yap)	açık	Hat kopunca RTU'nun tüm sinyallerini Bad · Not connected yapar. Kapalıyken ekranda bir şey değişmez.
Read cmd (Okuma komutu)	açık	Sürücü çalışırken eklenen bir sinyalin güncel değerini ister.
Frame log (Çerçeve günlüğü)	Off	Off, Asdu ya da All: sorun giderme için çerçeveleri sürücü günlüğüne yazar.

Read cmd dışında herhangi bir cihaz parametresinin değişmesi o RTU'yu yeniden bağlar. Sinyal eklemek, kaldırmak ya da değiştirmek hat kopmadan ve yeni bir sorgulama olmadan geçerli olur.

Sinyal adresi

Adresi sinyalin Value source (Değer kaynağı) sekmesinde, Address — IEC 101 altında ayarlayın: IOA, 0–16777215, ve IOA size'a sığmalıdır. İçe aktarma dosyalarında sayıyı, isterseniz önüne IOA koyarak yazın (bkz. Excel ya da CSV ile içe ve dışa aktarma).

İzleme tipi ayarlanmaz: YTCC onu RTU'nun iletilerinden alır. İzlenen bir nokta ile bir komut noktası aynı IOA'yı kullanabilir; gelen veri izlenen noktaya gider.

İzleme tipleri

Tip	Zamansız	CP24 zamanlı	CP56 zamanlı	YTCC'deki değer
Tekli nokta	1 M_SP_NA	2 M_SP_TA	30 M_SP_TB	Açık ya da kapalı
Çiftli nokta	3 M_DP_NA	4 M_DP_TA	31 M_DP_TB	0 ara konum, 1 kapalı, 2 açık, 3 belirsiz
Kademe konumu	5 M_ST_NA	6 M_ST_TA	32 M_ST_TB	Tamsayı; geçişte Uncertain
32 bitlik bit dizisi	7 M_BO_NA	8 M_BO_TA	33 M_BO_TB	İşaretsiz sayı
Ölçülen değer, normalize	9 M_ME_NA (kalitesiz 21)	10 M_ME_TA	34 M_ME_TD	−1 ile +1
Ölçülen değer, ölçekli	11 M_ME_NB	12 M_ME_TB	35 M_ME_TE	Tamsayı
Ölçülen değer, kısa kayan nokta	13 M_ME_NC	14 M_ME_TC	36 M_ME_TF	Kayan noktalı sayı
Toplam sayaçlar	15 M_IT_NA	16 M_IT_TA	37 M_IT_TB	Tamsayı; sayaç geçersizse Bad

Okuma

Sürücü RTU'yu tarar: RTU verisi olduğunu bildirdikçe sınıf 1, aksi hâlde sınıf 2 verisi; boş cevaplar arasında Poll interval (ms) bekler. Hat açılınca saati eşitler ve genel sorgulama gönderir (açıksa). RTU yeniden başladığını bildirince (başlatma sonu) açılış sırası yeniden çalışır.

Komutlar

Access'i Read / Write ya da Write only olan bir sinyale komut gönderilebilir. Ayarları sinyalin Command (Komut) sekmesinde IEC 60870-5 altındadır:

Ayar	Anlamı
Command type (Komut tipi)	Single (C_SC) (tekli), Double (C_DC) (çiftli), Regulating step (C_RC) (kademe), Setpoint normalized (C_SE_NA), Setpoint scaled (C_SE_NB) ya da Setpoint float (C_SE_NC) (ayar değeri).
Qualifier (0 … 31) (Niteleyici)	Komutun niteleyicisi (QU), olduğu gibi gönderilir.
Select before operate (Çalıştırmadan önce seç)	Önce SELECT gönderir; EXECUTE'u ancak RTU seçimi onayladıktan sonra gönderir.
Wait for ACTTERM (ACTTERM bekle)	Komutu ancak RTU'nun etkinleştirme sonlandırmasından sonra tamamlanmış sayar.

• Çiftli komut ve kademe komutunda 1 değeri KAPALI ya da AŞAĞI, 2 değeri AÇIK ya da YUKARI demektir.
• Her adım onayı Cmd timeout (ms) kadar bekler. Olumsuz onay ya da 44–47 iletim nedenleri komutu nedeniyle reddeder.
• Bir komut gönderildikten sonra 2 saniye içinde RTU'ya ulaşmalıdır. Seç-çalıştırda EXECUTE adımının da bu 2 saniye içinde çıkması gerekir, yoksa komut eskimiş olarak biter.
• RTU aynı anda tek komut kabul eder; ikinci komut Previous command in progress olarak reddedilir. Hat kopuksa komut hemen reddedilir.

Operatörlerin komutu nasıl gönderip onayladığı için bkz. Komut gönderme.

Kalite eşlemesi

RTU'nun kalite tanımlayıcısı	YTCC'deki kalite
IV (geçersiz) ya da BL (bloklu)	Bad
SB (yerine konmuş)	Good · Substituted, değer kaynağı sahada elle
NT (güncel değil)	Uncertain · Stale (last usable)
OV (taşma)	Uncertain · EU exceeded
hiçbiri	Good

Hat kopunca sinyaller Bad · Not connected olarak işaretlenir ve son değerlerini korur; hat geri gelince genel sorgulama onları tazeler. Set invalid on disconnect kapalıyken sinyaller eski bir değerle Good kalır; açık bırakın.

Zaman etiketleri

Zaman etiketi	YTCC'deki zaman
CP56Time2a, geçerli	RTU zamanı; zaman kaynağı device
CP24Time2a (dakika ve milisaniye)	Tarih ve saat geliş zamanından alınır
Geçersizlik biti işaretli, olanaksız tarih, 5 dakikadan fazla ileri ya da 7 günden fazla geri	Geliş zamanı; device time invalid
Zaman etiketi yok	Geliş zamanı; protocol carries no time

YTCC RTU zamanlarını Time offset minutes ile UTC'ye çevirir. Saat eşitleme UTC artı aynı farkı gönderir.

Yeniden bağlanma

Hat kopunca sürücü 100 ms sonra yeniden açar ve bekleyişi ikiye katlar (0,1, 0,2, 0,4, 0,8, 1,6, 3,2 sn …), en çok Reconnect max (ms)'e kadar; varsayılan 5 saniyedir. Varsayılanlarla, kablo yeniden takıldıktan sonra RTU yaklaşık 10 saniye içinde yeniden bağlanır.

Tanılama

Value source sekmesindeki Read now IOA için okuma komutu gönderir ve 2 saniye bekler:

Metin	Anlamı
Bir tip ve değer	RTU cevap verdi
Not connected — … ; IOA … was not read	RTU'ya hat kopuk
Timeout — no response from … within 2000 ms	RTU okuma komutuna cevap vermedi
RTU refused read command C_RD_NA_1 — unknown information object address (COT 47) …	IOA RTU'da yok
Link failed before the answer — …	Okuma sırasında hat koptu

Belirti	Olası neden
RTU başlamıyor	Transport TCP değil, Link mode Unbalanced değil, boyutlar eksik ya da aynı host ve portta ikinci bir RTU
Bağlı ama değer yok	Link address, Common address ya da boyutlar yanlış; GI on connect kapalı
Değerler yavaş geliyor	Poll interval (ms) ya da Response timeout (ms) çok uzun; terminal sunucusunun arkasında yavaş bir hat
Zamanlar saatlerce kaymış	Time offset minutes yanlış
Seç-çalıştırda komut eskiyor	RTU SELECT'i 2 saniyelik sınır için çok yavaş onaylıyor

Çerçeveleri sürücü günlüğünde görmek için Frame log'u Asdu ya da All yapın; sonra yeniden Off yapın.

Birlikte çalışabilirlik

İzleme yönü

Tip	Destek
Zaman etiketsiz 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 21	Evet
CP24 zaman etiketli 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16	Evet
CP56 zaman etiketli 30–37	Evet
70 başlatma sonu	Evet (açılış sırası tekrarlanır)

Kumanda yönü

Tip	Destek
45 C_SC, 46 C_DC, 47 C_RC, 48 C_SE_NA, 49 C_SE_NB, 50 C_SE_NC	Evet, seç-çalıştırla

Sistem komutları

Komut	Destek
100 C_IC genel sorgulama (istasyon ve gruplar)	Evet
101 C_CI sayaç sorgulaması (periyodik)	Evet
102 C_RD okuma	Evet
103 C_CS saat eşitleme	Evet

Bağlantı katmanı

İşlev	Destek
Dengesiz iletim	Evet
Uzak hattı sıfırlama, hat durumu isteme	Evet
Sınıf 1 ve sınıf 2 kullanıcı verisi isteme, ACD ve DFC	Evet
Onay olarak tek karakter E5	Alınır