Canlı tek hat şeması nasıl çalışır
YTCC'de tek hat şeması ekran editöründe elektrik sembolleri ve elektrik hatlarıyla çizilir. Hatları siz boyamazsınız: YTCC ağı her kaynaktan kapalı anahtarlar üzerinden izler ve her bölümü ona ulaşana göre renklendirir. Bir kesici açılınca altındaki her şey, her ekranda aynı anda enerjisiz olur.
Bölümler ve kaynaklar
Şema her anahtarda bölümlere ayrılır: bara, iki anahtar arasındaki fider kablosu, trafonun bir sargı tarafı. Bir bölüm, kapalı anahtarlardan geçerek ona ulaşan kaynağın rengini alır.
- Kaynak sembolü (şebeke beslemesi, jeneratör, PV, rüzgâr türbini…) kendisi için seçilen kaynağı besler, örneğin 34.5 kV. Her kaynak bir gerilim seviyesine aittir; rengi seviye verir.
- Trafo enerjiyi öbür tarafına geçirir ve o tarafa trafoda ayarlı kaynağı verir. Alttan beslenince üst tarafa Reverse feed source (Ters besleme kaynağı) değerini verir; ters besleme kaynağı yoksa yukarı enerji geçirmez.
- Hiçbir kaynağın ulaşmadığı bölüm enerjisizdir (gri). Kapalı bir topraklama ayırıcısı bölümünü topraklı yapar (sarı, kesikli).
Seviye ve kaynakların ayarı: Gerilim seviyeleri, kaynaklar ve palet.
Kesin ve olası
Konumu kesin bilinmeyen anahtar kapalı da olabilir, açık da: ara ya da geçersiz konum, kötü kaliteli ya da hiç gelmemiş değer. YTCC bu belirsizliği gizlemez; her bölümü üç düzeyden biriyle gösterir:
| Düzey | Ne zaman | Çizim |
|---|---|---|
| Kesin enerjili | Kaynaktan bölüme kesin kapalı anahtarlardan geçen bir yol var. | Düz, seviye renginde |
| Olası enerjili | Yol, konumu kesin olmayan bir anahtardan geçiyor. | Kesikli, seviye renginde |
| Olası enerjisiz | Yol yalnız son bilinen konumu açık olan bir anahtardan geçiyor ya da ölçüm "gerilim yok" diyor ama topoloji kesin değil. | Kesikli, enerjisiz renginde |
Nedeni anahtarın kendisi gösterir: ara konum turuncu, yanıp sönen ?, bilinmeyen değer gri ?.
Güvenlik kararlarında olası durum kesin sayılır. Olası enerjili bölüm topraklanamaz ve kilitler onu canlı kabul eder.
Çakışmalar
Bir arada bulunamayacak iki durum bir bölümde buluşursa bölüm çakışmadadır:
- enerjili ve topraklı (kısa devre),
- iki farklı şebeke (seviyesi Parallel (Paralel) işaretli olmayan iki kaynak),
- iki farklı gerilim seviyesi (farklı nominal gerilim ya da AC ile DC).
| Tür | Ne zaman | Çizim |
|---|---|---|
| Kesin çakışma | İki taraf da kesin | Kırmızı, yanıp söner |
| Olası çakışma | Taraflardan en az biri olası | Amber, kesikli, sabit |
Olası çakışmanın ipucu kaynakları adlandırır, örneğin Possible conflict: 154 kV ↔ 34.5 kV (position not certain) (Olası çakışma: … (konum kesin değil)). Olası çakışma yanıp sönmez: konum kesinleşince kendiliğinden kalkabilir.
Ölçümler
Bara, gerilim trafosu ya da anahtar üzerindeki gerilim ölçümü topolojiyi gerçek gerilimle denetler. Enerji kanıtı olarak yalnız gerilim kullanılır, akım kullanılmaz. Ölçüm noktası sonucunun renginde küçük bir U rozeti gösterir.
- Gerilim gösteren ölçüm olası enerjili bölümü kesin enerjili yapar.
- "Gerilim yok" tek başına bölümün ölü olduğunu kanıtlamaz; topoloji de kesinleşene kadar topraklama kilitli kalır.
- Topoloji ve ölçüm Mismatch delay (s) (Tutarsızlık gecikmesi; varsayılan 5 s) süresinden uzun anlaşmazsa rozet ⚠ olur ve yanıp söner; ipucu örneğin Topology energised, measurement shows no voltage — check the VT / measurement or the position information der. Gecikme, konum ile gerilimin farklı anlarda güncellendiği olağan bir manevranın uyarı vermesini önler.
Ölçümlerin bağlanması: Elektrik sembollerine sinyal bağlama.
Neler yanıp söner
Yalnız dikkat isteyen durumlar yanıp söner; hepsi tek saatle ve aynı fazda. Hız proje ayarıdır: varsayılan 1 Hz, en çok 3 Hz.
| Yanıp söner | Sabit |
|---|---|
| Kesin çakışma | Olası çakışma |
| Kısa devre ve toprak arızası bölgeleri | Haberleşme yok (pembe, son bilinen konum) |
| Ölçüm tutarsızlığı (gecikmeden sonra) | Olası enerjili ya da enerjisiz (kesikli) |
| Trip, ara konum, atık sigorta | Kalıntı gerilim işareti, gri ? |
| Birleşme uyarısı rozeti, "ya olursa" önizlemesi |
Tema ya da erişilebilirlik ayarları yanıp sönmeyi kapatırsa hiçbir şey yanıp sönmez.
Haberleşme yok
Bir sinyalin bağlantısı yoksa (gateway ya da sürücü kopuk) YTCC son değerini atmaz, haberleşme yok (pembe) olarak işaretler. Kötü değer ya da hiç gelmemiş değer bilinmiyor sayılır (gri ?).
| Görünüm | Sembol | Ağ |
|---|---|---|
| Last known position (Son bilinen konum, varsayılan) | Son konumunda, alt yarısı ya da çerçevesi pembe çizilir | Son bilinen kapalı → olası enerjili; son bilinen açık → olası enerjisiz |
| Unknown (Bilinmiyor) | Konum gizli, gri ? | Olası enerjili |
Haberleşme yok bir alarm değil eksik bilgidir; bu yüzden yanıp sönmez. Operatör görünümü çalışma ekranında değiştirebilir; bkz. Gerilim seviyeleri, kaynaklar ve palet. Haberleşmesi olmayan cihaza komut gönderilmez.
Renkler nerede hesaplanır
Coloring source (Renklendirme kaynağı) Server (recommended) iken durumlar sunucudaki topoloji servisinde tüm ekranlar için bir kez hesaplanır. Her ekran aynı sonucu görür ve sonuç topolojik alarmlarla aynıdır. Ekran şu durumlarda kendisi hesaplar:
- sayfa açıldıktan sonra 3 saniye içinde sonuç gelmediyse,
- topoloji servisi 15 saniyedir bildirim göndermiyorsa ya da hazır değilse,
- sunucuyla bağlantı koptuysa (semboller o zaman haberleşme yok görünümüyle çizilir),
- sayfa servisin bildiğinden farklıysa, örneğin düzenlendikten hemen sonra.
Geçiş fark edilmez: iki hesap aynı kuralları kullandığı için renkler değişmez. Ekran editörü ve önizleme her zaman yerel hesaplar. Local (this screen computes) seçiliyken her ekran her zaman kendisi hesaplar; bunu yalnız topoloji servisinin kurulu olmadığı yerde kullanın.
Topoloji servisi yalnız sayfa özelliklerinde Modules › Electrification (Modüller › Elektrifikasyon) işaretli olan projede çalışır; bkz. Sembol yerleştirme ve hat çizme. Değiştirdikten sonra projeyi yeniden başlatın.
Kilitler, hangi renklendirme kaynağı seçilirse seçilsin, komut anındaki değerlerle denetlenir.